Powstania narodowe nie były dobrem samym w sobie lecz instrumentem do wywalczenia niepodległości w formie suwerrennego państwa.

DROGI DO ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI:

-bezkompromisowa - najpierw powstanie poprzez walkę zbrojną i odzyskanie niepodległości poprzez państwo.Gromadzenie sił i środków do rozprawy z zaborcą.

-droga kompromisu i przystosowania się tzn. że skoro okoliczności nie sprzyjają to można podtrzymywać byt narodowy w ramach instytucji i praw rządów zaborczych i w sposób legalny walczyć o poszerzenie obszaru samodzielności narodowej - praca organiczna.

W powstaniu listopadowym bardzo dużą rolę odgrywała emigracja - ok. 10 tyś uchodźców głównie z Francji. Wielka Emigracja odegrała dużą rolę w kształtowaniu się świadomości patriotycznej i politycznej Polaków. Na emigracji działali wielcy Polacy: Mickiewicz, Słowacki, Szopen, istniała też historiografia polityczna - Lelewel.

CO ONI PROPAGOWALI?

Poprzez swoją twórczość przyczyniali się do upowszechnienia ideałów walki z przemocą, niepodległości, obroną podstawowych wartości moralnych, nawet kosztem życia, szczęścia osobistego. Romantycy upowszechniali też polski mesjanizm, swoistą mistykę narodu powołanego poprzez cierpienie do oswobodzenia ludzkości. P rzyczynili się jednak do bardzo niebezpiecznej cechy mentalności Polaków a mianowicie widzenie polityki w kategoriach literackich. Zresztą cecha ta jest typowa dla wszelkich emigracji złożonych z elit o zablokowanych możliwościach normalnego działania, wt e dy powstają wyobrażenia bez możliwości urzeczywistnienia czy sprawdzenia tego.

Tak też się stało z emigracją polską . W tych środowiskach domagali się , by kategorie literackie przełożyć na język polityki . ( w normalnych krajach to wydarzenia polityczne przekładają się na literaturę , u nas było odwrotnie ) . Od polityków domagano się wskazania i urzeczywistniana drogi do niepodległości . Kluczową sprawą było uwłaszczenie czyli jak wówczas mówiono uobywatelnienie chłopów . Zakładano , że jeśli chłop otrz y ma ziemię na własność , to wtedy nabędzie świadomości narodowej i obywatelskiej i włączy się do walki o niepodległość .

Jeśli chodzi o środowiska polityczne Wielkiej Emigracji to najwybitniejszą postacią cieszącą się pewnym autorytetem wśród dyplomatów i elit rządzących był książę Adam Czartoryski - jedyny polityk z prawdziwego zdarzenia . Wokół niego skupiali się ludzie o poglądach zachowawczych , realistycznych . Z czasem środowisko to przyjmie nazwę Hotelu Lambert . Drogę do niepodległości w tym środow i sku widziano w ten sposób , że powstanie winno wybuchnąć w dogodnym momencie politycznym przy poparciu rządów Anglii i Francji i rzeczywiście zarówno Anglia jak i Francja miały sprzeczne interesy z Rosją w tamtym okresie i w tę konfigurację usiłował wpisać się książę A. Czartoryski . W kwestiach społecznych w środowisku Hotelu Lambert uważano , że uwłaszczenie winno nastąpić za odszkodowaniem na rzecz dotychczasowych dziedziców i winno być rozłożone w czasie . Ewentualny przyszły ustrój Polski widziano jak o monarchię konstytucyjną na wzór angielski lub francuski . Te środowiska można nazwać prawicowymi .Przez pewien czas pozycji Czartoryskiego mogło zagrozić inne ugrupowanie - Komitet Narodowy Polski z Lelewelem na czele . Komitet ten był powiązany z organi z acjami masońskimi , inspirował nieudane wyprawy Zaliwskiego i Artura Zawiszy do Królestwa Polskiego , celem prowadzenia działań partyzanckich .

1823 Wyprawy te zakończyły się klęską . Zaliwski zginął , a Zawisza został schwytany i stracony . Chłopi ochotnie wyłapywali partyzantów . Komitet ten zdelegalizowały władze francuskie . Najpoważniejszym ugrupowaniem lewicy było Towarzystwo Demokratyczne Polskie . Polski dokument to manifest programowy - manifest Poities 1836 r. ( Płatie ) , był to tzw. duży manif e st . W manifeście obiecywano bezpłatne uwłaszczenie chłopów , zaraz po wybuchu powstania , powstanie miało być wsparte przez międzynarodową rewolucję zorganizowaną przez ruch Karbonariuszy - rewolucyjny odłam masonerii . Karbonariusze dążyli do obalenia p o rządku po Kongresie Wiedeńskim , byli zwolennikami wolności narodów i republikańskiej formy rządów . Szczególnie aktywni byli na terenie Włoch . Najbardziej skrajnym ugrupowaniem były Gromady Ludu Polskiego : Grudziądz i Humań . Zarzucały one szlachcie do p rowadzenie Polski do zguby , wybawienia zaś szukały we wprowadzeniu zasad ewangelicznej sprawiedliwości i zniesienia prywatnej własności ziemi . Członkowie tego ugrupowania rekrutowali się spośród żołnierzy - chłopów , którzy przez jakiś czas byli interno w ani w pruskich twierdzach m. in. w Grudziądzu odmówili przyjęcia amnestii i koniec końców znaleźli się na wyspach brytyjskich .

Ich przywódcą był Heltman , Krępowiecki . Emigracja była skłócona . Wtedy też w polityce i ideologii pojawiła się nowa kategoria - a mianowicie kategoria ludu polskiego . Lud polski przeciwstawiano szlachcie i arystokracji , a także bogatemu mieszczaństwu . Lud natomiast mieli stanowić chłopi , plebs miejski , uboga szlachta i wykorzeniona inteligencja - ludzie z wykształceniem , ale bez zatrudnienia . Emigracja była bardzo infiltrowana przez służby wywiadowcze carskiej ambasady w Paryżu . Zdarzały się spektakularne apostazje , czyli porzucenia sprawy niepodległości i przyjęcia carskiej łaski z możliwością powrotu do kraju ( najwy b itniejsza apostazja - Adama Górowskiego . Był to jeden z bardzo radykalnych przywódców Towarzystwa Demokratycznego Polskiego , który porzucił sprawę , zdał się na carską łaskę i powrócił do kraju ) . Pośród Emigracji pewną rolę odgrywała też agentura . Je d en z takich agentów działał tak skutecznie , że zdołał skłócić całe Środowisko emigracyjne . Emigracja usiłowała również oddziaływać na kraj tworząc organizacje konspiracyjne i przygotowując kraj do przyszłego powstania . Takim emisariuszem , który stworz y ł sieć konspiracji na Litwie był Szymon Konarski . Zdołał on w latach 1835 - 38 stworzyć rozgałęzioną siatkę spiskową z tym , że spisek zdekonspirowano , wielu uczestników aresztowano , Konarskiego też aresztowano i rozstrzelano . Jeśli chodzi o tzw. " Ko n arszczyznę " to ona źle zapisała się w pamięci polskiej ludności Kresów Wschodnich , bo szans na powodzenie nie miała , a przyczyniła się do aresztowania i zesłania kilkuset uczestników konspiracji .

W latach 1835 - 38 w Krakowie powstało Stowarzyszenie Ludu Polskiego - tajna demokratyczna organizacja niepodległościowa działająca w zaborze austriackim oraz w Poznańskiem , Królestwie , na Litwie i Ukrainie . Do jej czołowych działaczy należał Seweryn Goszczyński . Organizacja ta została rozbita przez liczn e aresztowania w 1837 r . , a na jej miejsce powstała Konfederacja Narodu Polskiego , która zamierzała wzniecić powstanie narodowe . Miała też pewne kontakty z ruchem spiskowym na terenie Królestwa . Na terenie Królestwa natomiast działał ruch spiskowy pod przywództwem księdza Ściegiennego . Z tym że ruch ten miał bardziej zabarwienie społeczne i narodowe . Był jednak częścią planu powstania trójzaborowego , gdzie walka o niepodległość miała być połączona z wojną ludową i głębokimi przeobrażeniami społeczny m i . Wizję takich przeobrażeń nakreślił emisariusz E. Dembowski . Na skutek licznych aresztowań wybuch powstania zawieszono , lecz myśli nie zaniechano . Tym bardziej że na terenie Poznańskiego powstała organizacja o nazwie Związek Plebejuszy . Termin pows t ania wyznaczono na 1846 r. , z tym , że władze rosyjskie i pruskie skutecznie zapobiegły powstaniu . Wyznaczony na przywódcę popularny działacz emigracyjny L. Mierosławski został aresztowany .

Do pewnego poruszenia doszło w Galicji, ale tu władze uciekły się do prowokacji, pośród chłopów rozpuszczono wieść, że dobry cesarz chce znieść pańszczyznę, dać im wolność tylko się panowie zbuntowali i ceszrz prosi chłopów o pomoc, W odpowiedzi na to tłumy chłopów rzuciły się na pańskie dwory, wymordowano kilka tyś . szlachty i oficjalistów. Na czele chłopów stanął J. Szela. Powstańcom udało się w Rz. P. Krakowskiej tzn . powstańcom udało się opanować miasto powołać rząd narodowy, ale wobec braku wsparcia powstańcy ponieśli klęskę. Do Krakowa wkroczyły oddziały austr i ackie zaś sam Kraków ostatni szczątek Rz.P. został włączony do Galicji